Tomasz

Narzędzia badawcze

przez
5/5 - (1 vote)

Narzędziami badawczymi są przedmioty, instrumenty, urządzenia techniczne oraz aparatura pomiarowa służąca do realizacji wybranych technik badawczych. Jak zauważa cytowany wcześniej autor, spośród wielu narzędzi badawczych na szczególną uwagę ze względu na powszechność zastosowania zasługują: kwestionariusz ankiety, kwestionariusz wywiadu, test socjometryczny oraz arkusz obserwacji.

Ankieta (od łacińskiego inquirere – dowiadywać się) jest techniką gromadzenia informacji polegającą na samodzielnym wypełnianiu przez respondenta specjalnie przygotowanego kwestionariusza. Kwestionariusz ten najczęściej cechuje wysoki stopień standaryzacji i wypełniany jest zazwyczaj bez obecności ankietera, którego zadanie – jak wskazuje J. Lutyński – ogranicza się jedynie do rozprowadzenia ankiet i ich zebrania.

Kwestionariusz ankiety stanowi zestaw pytań, które mogą mieć charakter zamknięty (z góry określonymi wariantami odpowiedzi), półotwarty lub otwarty, umożliwiający respondentowi swobodną wypowiedź. J. Apanowicz podkreśla, że pytań powinno być możliwie jak najmniej oraz że powinny być formułowane krótko, jasno i zrozumiale, tak aby odpowiedź nie wymagała dodatkowych wyjaśnień. Z kolei M. Łobocki wskazuje, że skuteczna ankieta powinna obejmować: prawidłowe postawienie problemu, odpowiednie sformułowanie pytań zgodnie z przyjętą tematyką i problematyką badawczą, opracowanie instrukcji dla respondentów oraz przygotowanie ostatecznego formularza.

W literaturze wyróżnia się różne rodzaje ankiet: pocztowe, prasowe, audytoryjne, internetowe oraz rozdawane respondentom do samodzielnego wypełnienia. W. Kądziołka dodaje ponadto ankiety jawne, anonimowe, imienne, telefoniczne, panelowe oraz środowiskowe, realizowane w określonym środowisku badawczym.

Zastosowaną w niniejszym badaniu ankietę należy zaklasyfikować jako ankietę rozdawaną, anonimową i środowiskową. Jest to narzędzie szczególnie przydatne w badaniach dotyczących cech zbiorowości oraz opinii respondentów – czyli zmiennych niezbędnych do sformułowania wniosków w przedstawionym projekcie badawczym.

Poradnik, który właśnie czytasz, został przygotowany z myślą o studentach prawa poszukujących rzetelnych, praktycznych i w pełni zrozumiałych wskazówek dotyczących narzędzi badawczych stosowanych zarówno w procesie studiowania, jak i w późniejszej pracy naukowej czy zawodowej. Jego celem jest nie tylko opisanie najważniejszych metod i sposobów analizowania materiału prawnego, lecz również wskazanie, jak świadomie i poprawnie korzystać z różnorodnych źródeł, aby każda przeprowadzona analiza odznaczała się wysoką jakością, logiczną przejrzystością oraz akademicką wiarygodnością. Zrozumienie narzędzi badawczych prawa nie polega bowiem jedynie na poznaniu ich definicji, ale przede wszystkim na umiejętności właściwego ich zastosowania w konkretnym kontekście praktycznym, co jest jednym z filarów profesjonalnego warsztatu prawnika.

Już na początku warto podkreślić, że prawnicze narzędzia badawcze charakteryzują się specyfiką odróżniającą je od metod stosowanych w naukach przyrodniczych czy społecznych. Wynika to z faktu, że prawo jako dziedzina skupia się na analizie tekstów normatywnych, logicznych zależności pomiędzy przepisami oraz praktycznym funkcjonowaniu prawa w rzeczywistości społecznej. Tym samym narzędzia badawcze w tej dziedzinie oscylują wokół pracy z tekstem, rekonstrukcji norm prawnych, wykładni, badań dogmatycznych, porównawczych czy empirycznych, a także coraz częściej z wykorzystaniem technologii cyfrowych i metod statystycznych. Każde z tych narzędzi ma swoje zalety i ograniczenia, a profesjonalne posługiwanie się nimi wymaga umiejętności rozpoznania, w jakiej sytuacji dane narzędzie sprawdzi się najlepiej.

Podstawowym narzędziem badawczym dla prawnika pozostaje analiza dogmatyczna, która koncentruje się na interpretacji obowiązujących przepisów. Polega ona na odtworzeniu normy prawnej zawartej w tekście źródłowym poprzez odpowiednią wykładnię językową, systemową i celowościową. W praktyce oznacza to konieczność starannego rozpoznania znaczeń słów użytych przez ustawodawcę, zestawienia analizowanego przepisu z innymi przepisami w obrębie danego aktu prawnego lub całego systemu oraz zrozumienia ratio legis, czyli celu, jaki ustawodawca chciał osiągnąć. Jest to proces niezwykle wymagający, ponieważ normy prawne mają strukturę abstrakcyjną, a ich interpretacja często przekracza literalny sens tekstu. Analiza dogmatyczna wymaga również śledzenia dynamicznych zmian prawa, co stanowi wyzwanie szczególnie w dziedzinach, które zmieniają się szybko, takich jak prawo podatkowe, gospodarcze czy europejskie. Student prawa powinien jednak wiedzieć, że dogmatyka nie jest jedynie biernym odczytywaniem tekstów, lecz aktywną refleksją, w której prawo staje się przedmiotem logicznej rekonstrukcji i systematyzacji.

Niezwykle ważne miejsce w narzędziach badawczych zajmuje analiza porównawcza. Polega ona na zestawianiu przepisów, instytucji lub konstrukcji prawnych z różnych systemów prawa lub różnych okresów historycznych w ramach jednego systemu. Jest to metoda szczególnie cenna w procesach legislacyjnych, harmonizacji prawa europejskiego czy reformy instytucji wymiaru sprawiedliwości. Analiza porównawcza pozwala dostrzec różne sposoby rozwiązywania tych samych problemów prawnych, ocenić skuteczność określonych rozwiązań i przewidzieć konsekwencje ich wprowadzenia. W pracy naukowej otwiera ona drogę do szerszych ujęć teoretycznych, uwzględniających zróżnicowanie kulturowe, społeczne i historyczne systemów prawnych. Warto jednak mieć świadomość, że analiza porównawcza wymaga dużej ostrożności, ponieważ proste przeniesienie instytucji prawnych z jednego systemu do drugiego bywa niemożliwe lub nieefektywne. Student prawa powinien więc pamiętać, że metoda ta polega nie tylko na porównywaniu tekstów, ale także na zrozumieniu kontekstu, w którym te teksty funkcjonują.

W ostatnich latach coraz większe znaczenie w badaniach prawniczych zyskują również metody empiryczne. Obejmują one wszelkiego rodzaju badania oparte na danych, takich jak analiza statystyczna orzeczeń, badania ankietowe dotyczące funkcjonowania instytucji prawnych, badania socjologiczne nad opiniami uczestników postępowań czy obserwacje praktyki stosowania prawa. Metody empiryczne pozwalają spojrzeć na prawo nie tylko jako system norm, ale również jako zjawisko społeczne podlegające konkretnym mechanizmom, ograniczeniom i zmiennym. Dla studentów prawa jest to szczególnie ważne, ponieważ pozwala zrozumieć, że skuteczność prawa zależy nie tylko od jego brzmienia, lecz także od tego, jak jest stosowane i odbierane przez społeczeństwo. Włączenie metod empirycznych do własnego warsztatu badawczego wymaga jednak znajomości podstaw metodologii badań społecznych, zasad tworzenia kwestionariuszy, podstaw analizy danych oraz świadomości ograniczeń interpretacyjnych.

Kolejnym narzędziem niezbędnym w pracy prawnika jest korzystanie z orzecznictwa, a w szczególności umiejętność jego analizy i prawidłowej interpretacji. Analiza orzecznicza polega na odczytywaniu motywów rozstrzygnięć sądowych, identyfikowaniu kluczowych argumentów prawnych oraz ustalaniu ich wpływu na wykładnię przepisów. Orzeczenia sądowe, zwłaszcza tych najwyższych instancji, choć formalnie nie zawsze stanowią źródło prawa, odgrywają ogromną rolę w kształtowaniu praktyki stosowania prawa. Student powinien nauczyć się odróżniać fragmenty rozważań sądu mające realne znaczenie normatywne od tych, które pełnią jedynie funkcję wyjaśniającą lub historyczną. Ważna jest również umiejętność dostrzegania trendów w orzecznictwie, zmian w podejściu do określonych kwestii prawnych oraz zrozumienia, w jaki sposób sądy rozwiązują konflikty norm, zwłaszcza w sytuacjach, gdy przepisy nie dają jednoznacznej odpowiedzi.

Duże znaczenie ma także posługiwanie się źródłami naukowymi, w tym monografiami, komentarzami, artykułami naukowymi i glosami. Źródła te zawierają pogłębione analizy problemów prawnych, przedstawiają stanowiska doktryny oraz dostarczają szerokiej argumentacji, na której można oprzeć własne rozważania. W pracy studenta prawa kluczowa jest umiejętność krytycznego czytania literatury prawniczej, a więc rozpoznawania jej założeń, konkluzji, wartości argumentów i zgodności z aktualnym stanem prawnym. Warto pamiętać, że doktryna nie jest jednolita, a różne stanowiska badaczy mogą znacząco się różnić. Dlatego student powinien umieć zestawić różne poglądy, ocenić ich zasadność oraz uzasadnić wybór określonej interpretacji.

Obecnie ogromne znaczenie mają cyfrowe narzędzia badawcze, które stały się częścią codziennej pracy prawnika. Należą do nich elektroniczne bazy aktów prawnych, zbiory orzeczeń, wyszukiwarki komentarzy, narzędzia do analizy treści prawnych oraz systemy informacji prawnej. Korzystanie z nich wymaga umiejętności precyzyjnego formułowania zapytań, filtrowania wyników oraz oceny wiarygodności źródeł. Wśród narzędzi cyfrowych coraz istotniejszą rolę odgrywają również narzędzia analizujące powiązania między przepisami, umożliwiające śledzenie zmian legislacyjnych oraz narzędzia wspomagające analizę dużych zbiorów danych prawnych. Student prawa powinien być świadomy, że współczesny prawnik musi sprawnie poruszać się w świecie technologii i umieć wykorzystywać je do szybszego i dokładniejszego przygotowywania analiz.

Na koniec warto podkreślić znaczenie umiejętności formułowania własnych wniosków i syntezowania informacji, ponieważ nawet najlepsze narzędzia badawcze nie zastąpią samodzielnego, logicznego rozumowania. Praca prawnika polega na łączeniu faktów, analiz, norm oraz stanowisk doktryny w spójną całość, która musi być przekonująca, przejrzysta i poprawna metodologicznie. Narzędzia badawcze są więc fundamentem, ale to od studenta zależy, czy potrafi z nich korzystać odpowiedzialnie i twórczo. Świadome posługiwanie się nimi prowadzi do budowania profesjonalnego warsztatu, który pozwala nie tylko zdawać egzaminy, ale również skutecznie działać w praktyce prawnej oraz prowadzić wartościowe badania naukowe.

Techniki badawcze

przez
5/5 - (1 vote)

Techniki badawcze są jednym z najważniejszych elementów warsztatu naukowego, ponieważ to właśnie dzięki nim możliwe jest zebranie materiału empirycznego niezbędnego do rozwiązania problemu badawczego. Podczas gdy metoda wskazuje ogólną strategię postępowania oraz logikę prowadzenia badań, technika jest jej praktycznym rozwinięciem pozwalającym na konkretne działania w terenie badawczym. To właśnie na poziomie technik badacz przechodzi od abstrakcyjnych konstrukcji teoretycznych do gromadzenia realnych danych. Dlatego ich właściwy dobór, opis i realizacja mają fundamentalne znaczenie dla jakości całej pracy naukowej.

Według A. Kamińskiego techniki badawcze to sposoby zbierania materiału, które zostały oparte na starannie opracowanych dyrektywach, dokładnych, precyzyjnych i wielokrotnie weryfikowanych w różnych dyscyplinach nauk społecznych. Tak rozumiane techniki mają charakter instrukcji działania i stają się tym skuteczniejsze, im wierniej badacz stosuje się do ich zasad. Kamiński podkreśla, że wartością techniki jest jej interdyscyplinarność, która wynika z uniwersalności mechanizmów stosowanych w naukach społecznych. Dzięki temu obserwacja, wywiad czy analiza dokumentów mogą być wykorzystywane w pedagogice, socjologii, ekonomii, administracji publicznej, psychologii czy zarządzaniu. Oznacza to, że student, który pozna istotę i zasady funkcjonowania poszczególnych technik, nabywa umiejętności przydatne nie tylko w jednej wąskiej specjalizacji, ale w całym spektrum badań społecznych.

Z kolei J. Apanowicz opisuje techniki badawcze jako szczegółowe czynności służące realizacji badań cząstkowych o charakterze praktycznym. Podkreśla, że technika istnieje zawsze w ścisłym związku z metodą, z której wynika i którą rozwija na poziomie operacyjnym. Wybór techniki nie jest więc nigdy decyzją autonomiczną, ponieważ to metoda wskazuje, jaki rodzaj działań praktycznych będzie zgodny z celem badawczym. Jeśli celem metody jest diagnoza postaw lub preferencji określonej zbiorowości, naturalną konsekwencją będzie wybór technik sondażowych, zwłaszcza ankiety. Jeżeli metodologia zakłada pogłębione poznanie problemu poprzez analizę treści, techniką właściwą będzie badanie dokumentów. W tym sensie technika jest uszczegółowieniem metody, jej praktycznym narzędziem i jednocześnie elementem warunkującym rzetelność całego badania.

Jedną z podstawowych technik badawczych stosowanych w naukach społecznych jest obserwacja. Polega ona na celowym i planowym przyglądaniu się zachowaniom, procesom i zjawiskom, które występują w naturalnych lub sztucznych warunkach. Obserwacja może mieć charakter uczestniczący lub nieuczestniczący, jawny lub ukryty, swobodny lub skategoryzowany. Technika ta pozwala na analizę realnych zachowań, co daje badaczowi unikalną możliwość uchwycenia dynamiki procesów, które trudno zrekonstruować jedynie na podstawie deklaracji respondentów. W pracach studenckich obserwacja bywa wykorzystywana rzadziej ze względu na wymogi czasu i przygotowania, jednak w wielu przypadkach stanowi niezwykle wartościowe źródło danych również dla początkującego badacza.

Drugą często stosowaną techniką jest wywiad, rozumiany jako rozmowa prowadzona według określonych dyrektyw i skoncentrowana na pozyskaniu informacji istotnych z punktu widzenia problemu badawczego. Wywiad może przybierać formę swobodną, półstrukturalizowaną lub ustrukturalizowaną, w zależności od tego, jak dużą swobodę pozostawia się respondentowi w formułowaniu wypowiedzi. Technika ta umożliwia pogłębione poznanie opinii, interpretacji, doświadczeń oraz motywacji badanych osób, co czyni ją szczególnie cenną w badaniach jakościowych. Wywiad, odpowiednio przeprowadzony i zinterpretowany, pozwala na odkrywanie treści niedostępnych dla metod ilościowych, takich jak emocje, znaczenia, przekonania czy indywidualne doświadczenia.

Ważną techniką badawczą jest również analiza dokumentów, znana także jako badanie dokumentów, analiza treści lub analiza źródeł. Polega ona na systematycznej analizie materiałów takich jak akty prawne, raporty, statuty, regulaminy, teksty publicystyczne, dane urzędowe, kroniki, zapisy archiwalne, a także teksty naukowe. Technika ta jest szczególnie dostosowana do badań o charakterze opisowym, porównawczym i diagnostycznym. Analiza dokumentów pozwala na pozyskanie danych bez konieczności kontaktu z respondentem, co jest jej istotną zaletą w badaniach prowadzonych na poziomie prac licencjackich oraz magisterskich. Wymaga jednak od studenta umiejętności krytycznego czytania, identyfikowania informacji istotnych, a także zdolności selekcji materiału.

Techniki socjometryczne zajmują kolejne miejsce w klasyfikacji Apanowicza. Służą one badaniu struktur grupowych, relacji interpersonalnych, pozycji jednostek w grupie oraz mechanizmów podejmowania decyzji. Najbardziej znaną techniką socjometryczną jest test Moreno, który pozwala na analizę atrakcyjności interpersonalnej i struktur socjometrycznych w grupach formalnych i nieformalnych. Choć techniki socjometryczne są stosowane rzadziej na poziomie prac licencjackich, mogą stanowić bardzo wartościowy element badań w pedagogice, psychologii, socjologii oraz zarządzaniu zasobami ludzkimi.

Jedną z najpopularniejszych technik, zarówno w badaniach studenckich, jak i w profesjonalnych analizach społecznych, jest ankietowanie. Polega ono na zbieraniu danych za pomocą kwestionariusza ankiety, który może mieć formę papierową, elektroniczną lub telefoniczną. Ankieta umożliwia przebadanie dużej liczby osób w krótkim czasie, a jej standaryzowana forma gwarantuje porównywalność odpowiedzi. Ankietowanie jest techniką niezwykle użyteczną, jednak wymaga od badacza starannego przygotowania narzędzia, konstrukcji logicznych i klarownych pytań oraz umiejętnego doboru próby. Zbyt ogólne lub niejednoznaczne pytania mogą prowadzić do uzyskania danych nieprzydatnych lub nieadekwatnych, dlatego konstrukcja kwestionariusza powinna być poprzedzona analizą literatury i często także badaniem pilotażowym.

Techniki badawcze, zgodnie z ich rolą w procesie naukowym, muszą być stosowane ściśle według określonych instrukcji i dyrektyw. Dobre praktyki każą badaczowi pilnować nie tylko poprawności merytorycznej, ale również etycznej, zwłaszcza w technikach opartych na kontakcie z respondentem. Każde badanie powinno być przeprowadzone z poszanowaniem anonimowości, dobrowolności uczestnictwa oraz bezpieczeństwa danych. Student prowadzący badania empiryczne powinien pamiętać, że technika nie jest wyłącznie narzędziem naukowym, ale również działaniem społecznym oddziałującym na rzeczywiste osoby, dlatego wymaga odpowiedzialności.

Techniki badawcze stanowią kluczowy element procesu badawczego, przekładający ogólne założenia metodologiczne na konkretne działania empiryczne. Ich właściwy dobór, opis, uzasadnienie oraz realizacja decydują o jakości zebranego materiału i wiarygodności wniosków. Dla studenta oznacza to konieczność świadomego i przemyślanego projektowania badań, opartego na znajomości podstaw metodologii i na rzetelnym stosowaniu przyjętych dyrektyw. Techniki są praktycznym narzędziem nauki, ale ich wartość ujawnia się dopiero wtedy, gdy są wykorzystywane ze starannością, konsekwencją i zgodnie z zasadami, które umożliwiają powtarzalność i naukową kontrolę procesu poznawczego.

Metody badawcze

przez
5/5 - (1 vote)

Rozumienie tego, czym są metody badawcze i w jaki sposób funkcjonują w procesie tworzenia pracy naukowej, stanowi kluczowy fundament kompetencji każdego studenta przygotowującego tekst oparty na badaniach. Metody są narzędziami poznania, sposobami dotarcia do informacji, ułożenia ich w interpretowalne struktury i wyciągania wniosków, które mogą zostać uznane za naukowe. Pojęcie metoda pochodzi od greckiego zwrotu meta hodos oznaczającego drogę prowadzącą do celu. Już w tej etymologii widoczny jest sens metodologicznej refleksji – badacz, który chce dotrzeć do odpowiedzi na postawione pytania, musi przejść pewną drogę i zastosować określone, logicznie uporządkowane czynności. W nauce nie wystarcza intuicja ani przypadkowe wybory; konieczne jest jasne, czytelne, możliwe do powtórzenia postępowanie.

W literaturze przedmiotu metoda pojmowana jest najczęściej jako zespół zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych, których celem jest rozważenie określonego problemu naukowego oraz zapewnienie powtarzalności i transparentności postępowania badacza. Dopiero taka powtarzalność daje podstawę do uznania wyników za naukowe, ponieważ kolejny badacz, stosując te same narzędzia i reguły, ma szansę osiągnąć podobne rezultaty. W kontekście prac studenckich oznacza to, że każdy etap działania – od wyboru terenu badań, przez konstrukcję narzędzi, aż po analizę danych – musi być uzasadniony i opisany w sposób umożliwiający odtworzenie procesu badawczego.

Jak zauważa J. Izdebski, metodologia w ramach poszczególnych dyscyplin naukowych jest zbiorem reguł pozwalających na skuteczną realizację celów badawczych właściwych danej dziedzinie. Badania w naukach społecznych opierają się na innych założeniach metodologicznych niż badania w naukach technicznych, a jeszcze inne narzędzia dominują w naukach medycznych czy humanistycznych. Dla studenta kluczowe jest zrozumienie, że metoda nie jest zbiorem przypadkowo wybranych działań, lecz logiczną strategią poznawczą, w której każda czynność jest podyktowana naturą pytania badawczego. Metodologia pełni więc funkcję swoistej instrukcji obsługi procesu badawczego, dzięki której efekty pracy są spójne, rzetelne i naukowo wartościowe.

W. Okoń opisuje metodę jako sposób postępowania obejmujący odpowiednio dobrane oraz realizowane w ustalonej kolejności czynności myślowe i praktyczne. Jest to ujęcie bardzo bliskie codziennej pracy studenta prowadzącego badania. W praktyce oznacza to, że badanie nie jest wyłącznie analizą danych empirycznych, lecz obejmuje także myślowe operacje interpretacyjne, wybór perspektywy teoretycznej, analizę literatury i logiczne uzasadnienie kolejnych kroków. Dopiero powiązanie tych wszystkich elementów w jedną spójną strukturę pozwala nadać pracy charakter naukowy.

M. Łobocki definiuje metody badawcze jako ogólny system reguł związanych z organizacją działalności badawczej. Obejmuje to określony zestaw operacji poznawczych i praktycznych oraz ustaloną kolejność ich stosowania. W ujęciu Łobockiego metoda to nie tylko wybór jednego narzędzia, takiego jak ankieta czy wywiad, lecz cała konstrukcja obejmująca założenia teoretyczne, sposób prowadzenia obserwacji, metody interpretacji oraz plan analityczny. To szerokie rozumienie metody jest szczególnie istotne dla studentów piszących prace licencjackie, magisterskie lub doktorskie, ponieważ pozwala uniknąć najczęstszego błędu polegającego na utożsamianiu metody z pojedynczym narzędziem.

W literaturze metodologicznej pojawia się również ujęcie J. Apanowicza, który podkreśla interdyscyplinarny charakter metody i jej funkcję jako odpowiedzi na określoną sytuację problemową. Według Apanowicza metoda jest sposobem postępowania w odniesieniu do sformułowanego problemu badawczego. To właśnie problem badawczy stanowi początek całego procesu metodologicznego i warunkuje dobór technik oraz narzędzi. Jeśli badacz postawi pytanie dotyczące opinii, postaw lub oczekiwań, naturalnym wyborem będą metody sondażowe oparte na kwestionariuszach ankiety lub wywiadach. Jeżeli jednak celem jest analiza treści dokumentów, odpowiednia będzie metoda analizy dokumentów. Badacz nie może więc dobierać metod dowolnie – muszą one wynikać z charakteru problemu, natury danych oraz celu badawczego.

Wśród najczęściej wykorzystywanych metod badawczych w naukach społecznych i humanistycznych znajdują się metody obserwacyjne, eksperymentalne, statystyczne, monograficzne, analiza i krytyka piśmiennictwa oraz metody empiryczne, takie jak sondaż diagnostyczny. Każda z nich opiera się na innym typie danych i prowadzi do odmiennych rezultatów interpretacyjnych, dlatego ich właściwy dobór jest niezwykle istotny. Na przykład metoda obserwacyjna pozwala na rejestrowanie zachowań w naturalnych warunkach i często wykorzystywana jest w badaniach pedagogicznych, socjologicznych i psychologicznych. Metoda eksperymentalna, wymagająca kontrolowanych warunków oraz manipulacji zmiennymi, sprawdza się w badaniach behawioralnych czy edukacyjnych, ale rzadko stosuje się ją w pracach z zakresu prawa lub administracji. Metody statystyczne natomiast służą do analizy dużych zbiorów danych i są podstawą badań ilościowych.

Jedną z najpopularniejszych metod w pracach studenckich, zwłaszcza w naukach społecznych, jest sondaż diagnostyczny. Jego celem jest uzyskanie informacji o poglądach, opiniach, oczekiwaniach lub postawach badanych osób. Technika ankiety oraz narzędzie w postaci kwestionariusza ankiety są łatwe do zastosowania i dają możliwość przebadania dużej liczby respondentów w stosunkowo krótkim czasie. Warto jednak pamiętać, że ankieta nie jest metodą, lecz jedynie narzędziem badawczym. Sama metoda obejmuje szeroką konstrukcję badania wraz z jego założeniami, doborem próby, sposobem analizy wyników, interpretacją oraz wnioskami.

Wybierając metodę badawczą, student musi przede wszystkim kierować się zgodnością metody z problemem badawczym. Jeśli celem jest zrozumienie motywacji lub znaczeń nadawanych określonym zjawiskom, najlepsze mogą być metody jakościowe, takie jak wywiady pogłębione czy analiza treści. Gdy jednak chodzi o zbadanie częstotliwości występowania określonych zjawisk, ich skali lub zależności między zmiennymi, właściwe będą metody ilościowe, wykorzystujące pomiar statystyczny. W praktyce wiele prac korzysta z badań mieszanych, łączących obserwacje jakościowe z analizą ilościową, co pozwala na uzyskanie zarówno szerokiego obrazu zjawiska, jak i jego głębszego zrozumienia.

Istotnym elementem metod badawczych jest także rzetelność i trafność. Rzetelność oznacza spójność i powtarzalność pomiaru – narzędzie powinno dawać podobne wyniki przy powtórzeniu badania. Trafność odnosi się natomiast do tego, czy metoda rzeczywiście mierzy to, co ma mierzyć. Źle skonstruowany kwestionariusz ankiety może być rzetelny, ale nietrafny, jeśli pytania nie dotyczą właściwych aspektów badanego zjawiska. Z tego powodu konstrukcja narzędzi wymaga staranności, konsultacji literatury oraz często przeprowadzenia badania pilotażowego.

Ważnym elementem pracy studenta jest również logiczne uzasadnienie wyboru metody. Opis metodologiczny nie może ograniczać się do prostego stwierdzenia, że zastosowano ankietę czy wywiad. Należy wyjaśnić, dlaczego wybrano taką metodę, a nie inną, w jaki sposób narzędzie zostało przygotowane, jak dobrano próbę badawczą, w jakich warunkach przeprowadzono badanie i jakie ograniczenia się z nim wiążą. Tylko takie podejście pokazuje, że badacz świadomie zarządza procesem badawczym.

Na koniec warto podkreślić, że metody badawcze nie są jedynie formalnością. Ich opis i właściwe zastosowanie stanowią fundament wartości naukowej każdej pracy. Student, który rozumie znaczenie metodologii, potrafi dobrać właściwe narzędzia i opisać je w sposób rzetelny, zyskuje nie tylko sprawność akademicką, lecz także kompetencje przydatne w dalszej karierze zawodowej. Umiejętność prowadzenia badań, analizowania danych, krytycznego myślenia oraz formułowania wiarygodnych wniosków to kluczowe elementy pracy w niemal każdej branży, od zarządzania po edukację, administrację, marketing, socjologię czy doradztwo społeczne.

Organizacja i zasady działania Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze

przez
5/5 - (1 vote)

W chwili definitywnego załamania się Trzeciej Rzeszy wszystko było już przygotowane: organizacja, statut i procedura Trybunału, listy czołowych przestępców wojennych. Podpisanie umowy londyńskiej z 8 sierpnia uruchomiło ogromną machinę wymiaru sprawiedliwości.

Statut Trybunału objął przepisy ustrojowe, organizację prokuratury oraz przepisy prawa formalnego i materialnego. Przepisy ustrojowe zawarte zostały w pierwszych pięciu artykułach. Według statutu Trybunału, w jego skład wchodziło czterech członków i czterech zastępców, wybieranych przez sygnatariuszy. Zarówno członkowie jak i ich zastępcy („w miarę możności”) powinni brać udział w sesjach; było to niezbędne dla ważności orzeczeń. W razie nieobecności członka w jego miejsce wstępował zastępca. W czasie trwania procesu nie mogli być odwołani. Prezesa sądu wybierali spośród siebie sędziowie. Sesje Trybunału nie musiały koniecznie odbywać się na terytorium Niemiec, Trybunał władny był zarządzić sesję na terytorium jednego z sygnatariuszy i wówczas przewodniczył przedstawiciel tego państwa. Orzeczenia przyjmowane były zwykłą większością głosów, a te dotyczące winy i kary trzema głosami. W razie równości głosów przeważał głos przewodniczącego.

Statut Międzynarodowego Trybunału Wojskowego wymienia w art. 6 trzy rodzaje przestępstw: przestępstwa przeciw pokojowi, przestępstwa wojenne i przestępstwa przeciw ludzkości. W myśl Statutu do pierwszego rodzaju zbrodni należą: „planowanie, przygotowanie, wszczęcie lub prowadzenie wojny napastniczej bądź wojny z pogwałceniem traktatów międzynarodowych, umów lub gwarancji, uczestnictwo we wspólnym planie lub zmowie dla dokonania któregokolwiek z powyższych czynów”[1]. Tym samym stały się nieaktualne wszelkie niejasności dotyczące uznania wojny napastniczej za zbrodnię. Sygnatariusze podpisujący Statut uznali taką agresje za przestępstwo, toteż wszelkie dyskusje co do karalności za wszczęcie lub prowadzenie wojny napastniczej nie miały znaczenia. Przedmiotem polemiki mogła być jedynie kwestia, czy wojna wywołana przez oskarżonych była w świetle zaistniałych dowodów agresją, lub czy oskarżeni brali w niej udział.

Definicja zbrodni wojennych, określona w Statucie Trybunału Norymberskiego, została potwierdzona przez rezolucje ONZ z 1946 roku. Należą do niej: „pogwałcenie praw i zwyczajów wojennych, obejmujące morderstwa, złe obchodzenie się lub deportacje na roboty przymusowe albo w innym celu ludności na okupowanym obszarze, lub z tego obszaru, mordowanie lub złe obchodzenie się z jeńcami wojennymi, zabijanie zakładników, rabunek własności publicznej lub prywatnej, bezmyślne burzenie osiedli, miast lub wsi, spustoszenie nie usprawiedliwione koniecznością wojny”[2]. Pojęcie zbrodni wojennych obejmuje więc bardzo różnorodne stany faktyczne. Były one już wcześniej zawarte w konwencjach haskich i genewskich.

Do kategorii zbrodni przeciw ludzkości należą między innymi: morderstwa, eksterminacje, deportacje, prześladowania i inne czyny nieludzkie popełnione w stosunku do ludności cywilnej, których dopuszczono się nie tylko podczas wojny, ale również przed jej wybuchem. Według zarzutów aktu oskarżenia partia narodowo – socjalistyczna już w swych założeniach planowała agresję wojenną, gwałcąc przy tym wszelkie zasady i zwyczaje. Prześladowania i mordy dokonywane przez hitlerowców podlegały właściwości Trybunału i stanowiły przestępstwo przeciw ludzkości.

„Gdyby trybunał w Norymberdze sądził oskarżonych tylko za zbrodnie wojenne w ścisłym tego słowa znaczeniu, nie stanowiłoby to realnego postępu w sferze prawa międzynarodowego i nie dałby tych możliwości rozwojowych, jakie otwiera koncepcja zbrodni przeciw ludzkości(…). Ten nowy typ zbrodni przez swój podwójny charakter (…) otwiera dla systematyki prawa nowe horyzonty”[3].

W sprawach o dokonanie zbrodni wojennych częstą formą obrony były twierdzenia: działania w imieniu państwa (act of state) bądź działania z rozkazu przełożonego lub rządu. Wobec czego czyny te pozbawione były znamion bezprawności. W prawie międzynarodowym do chwili wydania wyroku norymberskiego brakowało sądowego rozstrzygnięcia co do znaczenia bezprawnego rozkazu przełożonego. Co więcej, większość wojskowych kodeksów karnych, obowiązujących w czasie I i II wojny światowej obostrzyła obowiązek bezwzględnego posłuszeństwa wobec każdego rozkazu. Dziwnym trafem kodeks niemiecki zobowiązywał żołnierza do odmowy wykonania rozkazu, który prowadziłby do popełnienia przestępstwa. Statut Trybunału Wojskowego zaznaczył wyraźnie, że działanie z rozkazu nie zwalnia z odpowiedzialności, a może być tylko uważane za okoliczność łagodzącą (art. 8). Również żadne nawet najwyższe stanowisko nie uchroni winnego przed odpowiedzialnością, bez względu na pozycję czy stanowisko jakie zajmują, włącznie z głowami państw, podlegają ściganiu karnemu w razie stwierdzenia, że naruszyli prawa i zwyczaje wojny. W Statucie Trybunału umieszczono postanowienie: „Urzędowe stanowisko oskarżonych jako głów państw lub odpowiedzialnych urzędników nie będzie uważane za okoliczność wyłączającą ich odpowiedzialność lub powodującą złagodzenie kary”[4]. W kwestii usankcjonowania działania w imieniu państwa i na rozkaz Statut przyczynił się do modyfikacji szeregu wewnątrzpaństwowych kodeksów karnych, pozostających z nim w sprzeczności.

Kwestia odpowiedzialności za działanie w grupach zorganizowanych była przedmiotem rozważań w Komisji Zjednoczonych Narodów dla Spraw Zbrodni Wojennych. Mając przekonanie, że wiele zbrodni popełnionych było przez zorganizowane jednostki poczyniła pewne zalecenia. W celu ukarania organizatorów tego rodzaju zespołów poleciła ująć kierowniczych zbrodniarzy, jak również członków przestępczych formacji w celu przekazania ich sądom.

Statut Trybunału przewidywał odpowiedzialność za uczestnictwo w działaniach takich grup jako delictum sui generis. Sprawcy mieli odpowiadać odrębnie za udział w przestępczej organizacji oraz za popełnioną konkretną zbrodnię. Trybunał miał prawo uznać pewne formacje za bezprawne, lecz nie był do tego zobowiązany. Było to spowodowane trudnościami technicznymi. Dokładne sprecyzowanie poszczególnych grup, dopuszczenie wykluczeń niektórych z nich oraz możliwości indywidualnej obrony jej członków przerzucono na Trybunał i sądy krajowe. Trybunał miał za zadanie określić, które grupy lub organizacje są, w rozumieniu międzynarodowego prawa karnego przestępcze. W wyniku orzeczenia, sądy krajowe miały prawo pociągnąć do odpowiedzialności każdego członka takiej organizacji, przy czym były zobowiązane do przyjęcia ustaleń Trybunału. Natomiast w odniesieniu do grup, które Trybunał uniewinnił od zarzutu przestępczości, sądy krajowe mogły każdą organizacje uznać za bezprawną dla zakresu swej jurysdykcji.

Statut Trybunału nie rozstrzygnął kwestii przymusowego członkostwa w przestępnej organizacji, i czy jest to okoliczność zwalniająca z odpowiedzialności. Dopiero wyrok Międzynarodowego Trybunału rozsądził to zagadnienie. Pociągnięta do odpowiedzialności mogła być tylko osoba, która dobrowolnie przystąpiła do organizacji, wiedziała o jej celach i metodach, a organizacja lub grupa założona była w celu popełnienia zbrodni przewidzianych w art. 6 Statutu.

Akt oskarżenia domagał się by uznano za przestępcze następujące organizacje: rząd Rzeszy, SS SD, Gestapo, S.A. i sztab generalny, naczelne dowództwo sił zbrojnych oraz kierownicy partii narodowo – socjalistycznej.

Statut Trybunału Norymberskiego przewidywał utworzenie „Komisji dla przeprowadzenia dochodzeń i oskarżania głównych przestępców wojennych”, czyli prokuratury. Prokuratura ta była organem kolegialnym, składała się z czterech oskarżycieli, którzy działali komisyjnie w podstawowych sprawach; między innymi: ustalali listy głównych przestępców wojennych, składali akty oskarżenia, redagowali projekty zasad postępowania. Komisja decydowała we wszystkich wyżej wymienionych kwestiach większością głosów i w zależności od potrzeb mogła powoływać przewodniczącego. W czasie procesu oskarżyciele mogli występować łącznie lub osobno, działając osobno:

  • szukali, zbierali i przedkładali dowody;
  • opracowywali projekty aktów oskarżenia;
  • przesłuchiwali świadków i oskarżonych;
  • wyznaczali pełnomocników do wykonywania poszczególnych czynności.

Przyjęto zasadę, że w sytuacji kiedy po wyroku ujawnione zostały nowe dowody, Rada Kontroli zawiadomi o tym Komisję oskarżycielską. Komisja, na drodze kolegialnej decyzji, może poczynić kroki w tej sprawie. Postanowienie to miało na celu umożliwienie wszczęcia ponownego postępowania przeciw przestępcy, skazanego łagodnym wyrokiem, a wobec którego ujawniono nowe okoliczności sprawy.

Trybunał miał ustalać sam dla siebie zasady postępowania, z zachowaniem postanowień Statutu. Przygotowaniem niezbędnych projektów zajęła się Komisja oskarżycielska (tu w roli Komitetu proceduralnego). Ustalone zasady miały pomocniczy charakter wobec ramowych ustaleń Statutu. Dla zapewnienia oskarżonym prawidłowej, bezstronnej i sprawiedliwej rozprawy przewidziane były następujące zasady (art. 16): akt oskarżenia powinien zawierać szczegółowe zarzuty przeciw oskarżonemu i winien mu być doręczony w odpowiednim czasie; oskarżony miał prawo do składania wyjaśnień; do obrony i korzystania z obrońcy; do przedkładania dowodów na swą obronę. Zasady procesowe, opracowane przez Komitet proceduralny określiły sposób powoływania obrońcy z urzędu w wypadku, gdy obrońca z wyboru nie mógł być odszukany, nie stawił się, lub gdy oskarżony od razu poprosił o jego wyznaczenie. Oskarżeni mieli ponadto wzgląd do wszystkich dokumentów i innych dowodów załączonych do akt sprawy, mieli prawo żądać odpisów tych dokumentów.

. Trybunał miał prawo z własnej inicjatywy wzywać świadków na rozprawę, zadawać im pytania; gromadzić dowody przez wyznaczonych do tego urzędników (art.17). Statut nakładał na Trybunał obowiązki: szybkiego badania zarzutów, niedopuszczenia do przewlekania procesu, nakładania kar porządkowych, włącznie z usunięciem oskarżonego lub jego obrońcy z rozprawy (art.18). Musiał dopuścić każdy dowód, który miał znaczenie dla sprawy, jednakże miał prawo żądania określenia jego rodzaju i treści, celem stwierdzenia jego związku ze sprawą.

Dowody z dokumentów i sprawozdań rządowych Narodów Zjednoczonych wraz z aktami i dokumentami krajowych komisji do badania zbrodni wojennych oraz protokołów i ustaleń sądów krajowych USA stały się głównymi dowodami. Toteż w procesie norymberskim brało udział bardzo mało świadków (33 świadków oskarżenia i 61 świadków obrony), natomiast ilość dokumentów była olbrzymia.

Postępowanie sądowe zaczynało się od odczytania aktu oskarżenia i zapytania skierowanego do oskarżonego czy przyznaje się do winy. Następnie Trybunał wzywał strony do składania wniosków dowodowych, odbywały się przesłuchania świadków. Zeznania składać mogli również oskarżeni, o ile o to wnieśli. Po ukończeniu postępowania dowodowego, najpierw obrona po czym oskarżyciel wygłaszał przemówienie końcowe, a następnie Trybunał wygłaszał wyrok wraz z uzasadnieniem. „Wyrok trybunału zarówno skazujący jak i uniewinniający winien przytaczać motywy, na których jest oparty, jest ostateczny i nie podlega zaskarżeniu”[5] (art. 61). Rada kontrolna Niemiec miała jednak prawo do jego złagodzenia lub zmiany, z wyjątkiem zmiany na niekorzyść oskarżonego.

Wedle zasad obowiązujących w kodeksach karnych sędzia przy wymierzaniu kary jest ograniczany ustawą. Statut zerwał z tą zasadą, Trybunał bowiem mógł wymierzyć każdą karę, jaką uznał za słuszną, łącznie z karą śmierci, zrywając tym samym z zasadą „nulla poena sine lege”. W przypadku kiedy oskarżonego nie można było znaleźć, bądź Trybunał uznał za konieczne orzekanie w jego nieobecności mógł zapaść wyrok zaoczny.

Kosztami związanymi z utrzymaniem trybunału i postępowania obarczeni byli sygnatariusze, czerpiąc na ten cel środki z budżetu Rady Kontroli Niemiec.

Ważnym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia była zasada „nullum crimen sine lege”. Statut Trybunału pozwalał bowiem sądzić zbrodniarzy wojennych za ich działalność bez żadnego ograniczenia pod względem czasu. Na poparcie tego stanowiska Międzynarodowy Trybunał poddał analizie stan prawny z 1939 roku, zasadniczą wagę przywiązując do paktu Kellogga. Stwierdził, że fakt przystąpienia do niego tak licznej grupy państw, stał się integralną częścią prawa międzynarodowego. Tak jak konwencje haskie uregulowały sposób prowadzenia wojny, tak pakt paryski zadecydował o dopuszczalności wojen w ogóle.

Statut norymberski zapoczątkował nową epokę, która w latach późniejszych nakreśliła Wielką Kartę Praw Człowieka, obowiązującą w międzynarodowym porządku prawnym. „Winni naruszenia tej karty, jako też ich współuczestnicy, podżegacze i pomocnicy, będą mogli być uznani za przestępców z punktu widzenia prawa międzynarodowego. To jest właśnie owa zasadnicza rewolucja, wprowadzona Statutem Międzynarodowego Trybunału Wojskowego”[6]

[1] Tadeusz Cyprian, Werhmacht. Zbrodnia i kara, Warszawa 1971, s. 236

[2] Zbrodnie i sprawcy, Ludobójstwo hitlerowskie przed sądem ludzkości i historii, pod red. Czesława Pilichowskiego, Warszawa 1980, s. 794

[3] T. Cyprian, Prawo…, op. cit., s. 329

[4] T. Cyprian, Materiały…, op. cit., s. 55

[5] T. Cyprian, Materiały…, op. cit., s. 61

[6] T. Cyprian, Materiały…, op. cit., s. 31

Wygaśnięcie odrębnej własności lokali

przez
5/5 - (1 vote)

Niezależnie od tego, czy umowa o ustanowieniu odrębnej własności lokalu wiąże się ze zniesieniem współwłasności nieruchomości lub zakupem lokalu, umowa musi określić rodzaj, położenie i rozmiar lokalu, wielkość udziałów w współwłasności nieruchomości oraz sposób zarządzania wspólną własnością. W przypadku umowy znoszącej współwłasność i ustanawiającej odrębną własność, niewłaściwe regulowanie tej ostatniej sprawy (zarządu nieruchomością) często prowadzi do konfliktów [Rudnicki „Prawo obrotu nieruchomościami” Warszawa 2001].

Okoliczność, że nieruchomość jest obciążona służebnością lub dożywociem, nie stanowi przeszkody w zniesieniu współwłasności nieruchomości, takiej jak gospodarstwo rolne, poprzez podział w naturze. Wszystkie nowo utworzone nieruchomości pozostają obciążone w razie podziału. Przeniesienie obciążenia na jednego lub więcej osób wymaga zgody osoby uprawnionej, czyli właściciela lub dożywotnika nieruchomości. W następujących sytuacjach możliwe jest usunięcie odrębnej własności nieruchomości:

1) właściciele wszystkich lokali podpisali akt notarialny o zniesieniu odrębnej własności lokali. Umowa wygasa z chwilą zawarcia, a wpis w księdze wieczystej ma charakter deklaratywny.

2) podział lokalu będącego przedmiotem odrębnej własności albo połączenie kilku lokali w jeden, w takim przypadku dotychczasowe prawo wygasa i powstaje nowe,

3) gdy użytkowanie wieczyste gruntu wygaśnie. W tym momencie budynki i inne urządzenia znajdujące się na gruncie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego tracą swoją odrębność prawną i staną się częścią składową gruntu.

Wywłaszczanie gruntów

Nieruchomości znajdujące się na obszarach przeznaczonych na cele publiczne w planach miejscowych podlegają przepisom dotyczącym wywłaszczenia nieruchomości. Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu lub ograniczeniu przez decyzję prawa do własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innych praw rzeczowych. J. Szachułowicz, Krossowska i Łukaszewska napisali książkę „Gospodarka nieruchomościami” w Warszawie w 2002 roku. Wywłaszczenie nieruchomości może nastąpić, jeśli cele publiczne nie mogą zostać osiągnięte innym sposobem niż poprzez pozbawienie lub ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. W sprawach wywłaszczenia odpowiedzialny jest starosta, który działa w ramach administracji rządowej.

Wywłaszczenie jest definiowane jako przymusowe pozbycie się prawa własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości, ograniczenie tego prawa lub zniesienie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego do nieruchomości. Wyłącznie podmioty prawa publicznego, takie jak Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego, takie jak gminy, powiaty i samorządy wojewódzkie, mają prawo do wywłaszczenia. Przepisy prawa administracyjnego wiążą wywłaszczenie z instytucją prawa publicznego, która ma skutki cywilnoprawne. Oznacza to, że mamy do czynienia z aktem władczej ingerencji organu państwa, która prowadzi do pozbawienia lub ograniczenia praw rzeczowych. Złożona struktura prawna instytucji wywłaszczenia obejmuje elementy prawa przestrzennego i publicznego, z decyzjami administracyjnymi stanowiącymi podstawę prawa prywatnego. Elementy publicznoprawne składają się z trzech elementów: celu publicznego, który jest niezbędnym warunkiem wywłaszczenia, celu wywłaszczenia, który jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania wywłaszczenia, oraz przymusu administracyjnego, który zapewnia wykonanie ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu.

Elementy cywilnoprawne obejmują utratę własności, odszkodowanie stanowiące równowartość wartości odjętego prawa, wymianę nieruchomości lub wpis do księgi wieczystej zmiany prawa własności. Wywłaszczenie dotyczy tylko nieruchomości, czyli gruntów i ich części. Odrębne nieruchomości budynkowe i lokalne mogą być wywłaszczone tylko w związku z prawami rzeczowymi, z którymi są związane: prawo użytkowania wieczystego gruntu (budynki) lub prawo do udziału w tym prawie (lokale). Wywłaszczenie jest traktowane w naszym systemie prawa jako rozwiązanie wyjątkowe i ostateczne ze względu na dotkliwość skutków i fakt, że ingeruje w konstytucyjnie chronione prawa podmiotowe. Powoduje to, że korzystanie z instytucji wywłaszczenia przez podmiot władzy publicznej jest obwarowane wieloma ograniczeniami: – Warunki dopuszczalności wywłaszczenia są wyraźnie określone i określone w ustawie, – zobowiązuje się do przestrzegania szczegółowo określonej procedury, aby zapobiec nadużyciu władzy administracyjnej podczas wywłaszczenia, – Zastrzeżony został szczególny reżim prawny w przypadku odstąpienia właściwego organu lub podmiotu od realizacji celów wywłaszczenia. K

iedy państwo (podmiot władzy publicznej) otrzymuje tytuł prawny do nieruchomości na podstawie decyzji administracyjnej, jego władzę łączy się z działaniami cywilnoprawnymi, właścicielskimi. W demokratycznym państwie prawnym granice między tymi dwiema sferami oddziaływania państwa powinny być wyraźnie wyznaczone. W rezultacie wykorzystanie instytucji prawa cywilnego w sferze władzy państwowej powinno być ograniczone. Wywłaszczenie jest wyjątkiem od ogólnych zasad cywilnoprawnych dotyczących przenoszenia własności nieruchomości. Jest to możliwe tylko w przypadkach, gdy cele publiczne nie mogą być osiągnięte w inny, mniej dotkliwy sposób aniżeli pozbawienie lub ograniczenie praw do nieruchomości, a także w przypadkach, gdy nieruchomość nie może być nabyta w drodze umowy. Z tych powodów ustawa nakłada obowiązek wykorzystania możliwości. doprowadzenie drogą rokowań do zawarcia umowy cywilnoprawnej o przeniesienie własności nieruchomości lub innego prawa rzeczowego. Zasadniczym warunkiem dopuszczalności wywłaszczenia nieruchomości jest jej niezbędność do realizacji celu publicznego, ponieważ niewykorzystanie nieruchomości w celu, w jakim została wywłaszczona, uprawnia do jej zwrotu byłemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu.

Wyjątek od ogólnych cywilnoprawnych zasad przenoszenia własności nieruchomości stanowi literalne stosowanie przepisów dotyczących wywłaszczania nieruchomości w drodze aktu władczego państwa. Obiekty przeznaczone do realizacji celów publicznych zwykle są budowane. Możliwość wywłaszczenia jest jednak dostępna tylko przed rozpoczęciem inwestycji. Inwestor nie może zrealizować celu publicznego na nieruchomości przed wydaniem decyzji o jej wywłaszczeniu, ponieważ cel publiczny został już zrealizowany. Wywłaszczenie obejmuje zarówno pozbawienie prawa do własności, jak i ograniczenie tego prawa. Użytkowanie wieczyste oraz prawa rzeczowe ograniczone wymienione w art. 244 § 1 k. są prawami rzeczowymi poza prawem własności. KC., takie jak użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej oraz hipoteka. Są to wszystkie prawa rzeczowe zawarte w polskim prawie (znane jako numerus clausus).

Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze reguluje własność, użytkowanie wieczyste, użytkowanie i zastaw. Kodeks cywilny reguluje również własność, użytkowanie wieczyste, użytkowanie i zastaw. W sprawach wywłaszczeń starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej jest właściwym organem. Rozwiązanie to wynika z podziału żądań, który został wprowadzony w ramach reformy administracyjnej państwa. Od 1 stycznia 1999 r. funkcja kierownika urzędu rejonowego została zlikwidowana przez organ administracji ogólnej rządu. Zgodnie z przepisami prawa wojewoda może odwołać decyzję starosty wykonującego obowiązki administracyjne rządu dotyczące wywłaszczeń, odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości oraz zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Nieruchomość może zostać wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządowej. Nie można wywłaszczać nieruchomości Skarbu Państwa. Nie dotyczy to wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego, ani wywłaszczenia prawa właściciela nieruchomości. Wywłaszczenie może dotyczyć całej nieruchomości lub jej części. W przypadku, gdy część nieruchomości jest objęta wywłaszczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości może żądać, aby ta część została nabyta w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, w zależności od tego, na czyją rzecz następuje wywłaszczenie.

Jeśli nieruchomość nie ma założonej księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, przy wywłaszczeniu nieruchomości przyjmuje się inne dokumenty potwierdzające prawa do nieruchomości oraz dane z katastru nieruchomości. Wywłaszczanie nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym opiera się na danych z katastru nieruchomości. Nieruchomość, której nie ma księgi wieczystej, zbioru dokumentów lub innych dokumentów, w których nie można ustalić osób, którym przysługują prawa rzeczowe, jest uważana za nieuregulowane stanie prawne. Wywłaszczenie zostało zastrzeżone wyłącznie Skarbu Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego jako rozwiązanie wyjątkowe, bez którego nie można osiągnąć celu publicznego. W związku z tym nie można wywłaszczyć nieruchomości należące do osoby prawnej lub organizacji publicznej. Wywłaszczenie nieruchomości Skarbu Państwa poprzez pozbawienie go prawa własności nie jest możliwe. W ujęciu cywilnoprawnym wszystkie prawa majątkowe przysługujące państwu jako podmiotowi prawa publicznego są określane jako skarb państwa. Wywłaszczenie Skarbu Państwa przeczy samej istocie stosunku prawnego, jeśli wywłaszczenie, o którym mowa w ustawie, jest decyzją administracyjną, czyli indywidualnym aktem publicznoprawnym opartym na autorytecie państwa. Wywłaszczenie użytkowania wieczystego i ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości Skarbu Państwa nie są wyłączone z ustawy.

W przypadku wywłaszczenia któregokolwiek z tych praw na rzecz Skarbu Państwa te prawa wygaszają. Wywłaszczenie może być przykładem wywłaszczenia, gdy Skarb Państwa nabywa prawo użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa od gminy, innej osoby prawnej lub osoby fizycznej. Prawo użytkowania wieczystego wygaśnie z dniem, w którym decyzja o wywłaszczeniu stanie się ostateczna. Gminy, powiaty i samorządy wojewódzkie mogą otrzymać prawa użytkowania wieczystego i ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości Skarbu Państwa. W tym przypadku jednostka samorządu terytorialnego, na rzecz której nastąpiło wywłaszczenie, nabywa prawo. Wywłaszczenie może dotyczyć całej nieruchomości lub tylko jej części. Zakres wywłaszczenia zależy od rodzaju nieruchomości i celów publicznych, jakie mają być osiągnięte na niej. Jednak ze względu na specyfikę instytucji wywłaszczenia szkody, jakie ponosi podmiot wywłaszczony, powinny być jak najbardziej ograniczone. W związku z tym obszar podlegający wywłaszczeniu powinien być ograniczony do niezbędnego zakresu inwestycji służących celom publicznym. Przy ustalaniu zakresu wywłaszczenia należy wziąć pod uwagę, że następca prawny lub były właściciel nieruchomości, która została wywłaszczona, może również żądać zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która nie jest potrzebna do celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu.

W przypadku, gdy wywłaszczeniem objęta jest tylko część nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać umowy nabycia tej części przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, na rzecz której następuje wywłaszczenie. W literaturze i praktyce sądowej taki zakup nieruchomości przez Skarb Państwa, gminę, powiat lub samorząd województwa jest określany jako „wywłaszczenie na żądanie właściciela”. Aby prawidłowo wykorzystać nieruchomość zgodnie z jej dotychczasowym celem, należy rozumieć właściwe i racjonalne wykorzystanie jej do celów obecnych. Społeczno-gospodarcze zastosowanie prawa determinuje jego realizację. Ze względu na zasady racjonalnego gospodarowania nieruchomością oraz społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa rzeczowego przysługującego do nieruchomości, żądanie nabycia pozostałej części nieruchomości jest uzasadnione, gdy część pozostała po wywłaszczeniu straciłaby dla właściciela lub użytkownika wieczystego swoją dotychczasową użyteczność.

Kiedy przedstawiciel Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego złoży stosowne oświadczenie woli w formie aktu notarialnego, umowa o przeniesienie prawa własności albo innego prawa rzeczowego jest skuteczna. Osobie wywłaszczanej przysługuje roszczenie o ustanowienie przez sąd obowiązku złożenia oświadczenia woli w przypadku braku takiego oświadczenia woli. Orzeczenie sądu stwierdzające ten obowiązek zastępuje żądane oświadczenie woli, co oznacza, że umowa o nabycie pozostałej części nieruchomości dochodzi do skutku z dniem uprawomocnienia się orzeczenia lub nadania mu klauzuli wykonalności. Niemniej jednak należy zauważyć, że wywłaszczenie części nieruchomości na żądanie nie następuje automatycznie na podstawie żądania wywłaszczanego. Spoczywa na nim ciężar wykazania, że prawo do pozostałej części nieruchomości utraciło swoje pierwotne społeczne i gospodarcze zastosowanie. Wykazanie tej sytuacji wymaga wiedzy specjalistycznej z dziedziny gospodarowania nieruchomościami, w zależności od rodzaju nieruchomości i jej położenia.

Aby ocenić nieprzydatność pozostałej części nieruchomości, należy wziąć pod uwagę indywidualne okoliczności dotychczasowego właściciela, a nie korzystać tylko z obiektywnych kryteriów. rezygnacja z własności nieruchomości. Właściciel może zrezygnować z własności nieruchomości, co wymaga aktu notarialnego i zgody kierownika rejonowego organu administracji ogólnej. Nieruchomość, której właściciel się zrzekł, przechodzi do Skarbu Państwa. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za nieruchomości. Jeśli Skarbowi Państwa przysługiwało ustawowe prawo pierwokupu na rzecz nieruchomości w chwili zrzeczenia się, odpowiedzialność ta ogranicza się do sumy, która należałaby się zrzekającemu w razie wykonania prawa pierwokupu. Wydanie II Komentarza do ustawy o gospodarce nieruchomościami zostało opublikowane przez Bienieka w Zielonej Górze w 2001 roku. Zgodnie z art. 179 § 2 k. ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 16 KC. jest uzasadniony z dwóch powodów:

  • celem jest ustalenie relacji między tymi przepisami,
  • art. 16 ust. 1 zd. 2 ustawy wymaga odpowiedniego zastosowania art. 179 k. C. do zrzeczenia się własności lub użytkowania wieczystego przez osobę prawną, która jest państwową lub samorządową.

Problemem jest to, czy przedmiotem zrzeczenia na podstawie art. 179 k. C. może tylko być własnością. Z tego wynika, że zgodnie z art. 237 k. C. trudno byłoby uznać, że zrzeczenie nie stanowi „przeniesienia własności”, ponieważ do przeniesienia użytkowania wieczystego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności. Na podstawie art. 179 k. C.

Możliwe jest zrzeczenie się zarówno użytkowania wieczystego, jak i własności nieruchomości. W przypadku, gdy osoba prawna zrzeka się użytkowania wieczystego gruntu, który należy do Skarbu Państwa (lub jednostki samorządu terytorialnego), zgodnie z zasadą superficies sola cedit budynki, budowle i urządzenia stają się częściami składowymi gruntu. Jeśli zatem użytkownik wieczysty państwowy lub samorządowy osoba prawna zrzeka się użytkowania gruntu zabudowanego, oświadczenie to obejmuje również zrzeczenie się prawa własności budynków, budowli i urządzeń posadowionych na tym gruncie. Można zatem uznać, że w tej sytuacji odrębne oświadczenie woli o zrzeczeniu się własności budynków, budowli i innych urządzeń jest zbędne z prawnego punktu widzenia. Niemniej jednak nie jest tak. Złożenie wieczystego oświadczenia o zrzeczeniu się własności budynków oznacza, że użytkownik rezygnuje z płacenia za budynki pozostawione na gruncie. Państwowa lub samorządowa osoba prawna może zrzec się własności nieruchomości gruntowej, zgodnie z art. 16. Ponadto nie ma wątpliwości, że przedmiotem zrzeczenia może być udział we współużytkowaniu wieczystym lub współwłasności. Zgoda starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu) na nieruchomości Skarbu Państwa lub zarządu jednostki samorządu terytorialnego na nieruchomości Skarbu Państwa nie może być wydana w formie decyzji administracyjnej zgodnie z art. 16 ustawy. Jest to działanie cywilne. W związku z tym zgoda starosty lub zarządu jednostki jest wymagana w oparciu o art. 63 § 2 k., jeśli zrzeczenie się jako oświadczenie woli musi być złożone w formie aktu notarialnego.

Wygaśnięcie odrębnej własności lokali w formie aktu notarialnego

Zgoda może być złożona przed zrzeczeniem się, w chwili zrzeczenia się lub po zrzeczeniu się; jednakże oświadczenie o zrzeczeniu się nie wywołuje żadnych skutków prawnych do chwili wyrażenia zgody. Nabycie nieruchomości przez jednostkę samorządową lub Skarb Państwa ma charakter pierwotny. Oznacza to, że nabywca nie wstępuje w prawa i obowiązki osoby zrzekającej się użytkowania wieczystego lub nieruchomości. Jednak zgodnie z art. 179 k. C Skarb Państwa jest „odpowiedzialny za obciążenia nieruchomości”. Odpowiedzialność ta ogranicza się do kwoty, która należałaby się zrzekającemu w razie wykonania prawa pierwokupu, jeżeli w chwili zrzeczenia się własności Skarbowi Państwa przysługiwało ustawowe prawo pierwokupu do tej nieruchomości. Ograniczenie odpowiedzialności oznacza ograniczenie wartości nieruchomości. Jeśli nieruchomość przypada tej jednostce zgodnie z art. 16 ust. 1, odpowiedzialność tę ponosi jednostka samorządu terytorialnego. [E. Książka Gnieweka „Podstawy prawa cywilnego i handlowego” została wydana we Wrocławiu w 1998 roku.

Umowa o zniesieniu współwłasności Współwłasność polega na tym, że co najmniej dwie osoby są niepodzielnie właścicielami określonej nieruchomości lub rzeczy ruchomej. [195 KC] Przepis artykułu Współwłasność łączna i ułamkowa są różne zgodnie z 196 KC. W obrocie cywilnym współwłasność jest zwykle ułamkowa. Wiąże się to z tym, że tylko współwłaściciele, którym przysługuje wspólne prawo własności w częściach ułamkowych, mogą zarządzać swoimi udziałami; inni współwłaściciele mogą również zrezygnować ze współwłasności w drodze umowy zawartej przez wszystkich współwłaścicieli lub przez sąd. Współwłasność łączna jest zupełnie inna. W czasie trwania współwłasności łącznej nie może być ona przedmiotem podziału. Ponadto współwłaściciele nie mogą samodzielnie zarządzać swoim udziałem – o którym zresztą nie można mówić ze względu na bezudziałowość współwłasności. Nie mogą również rozporządzać udziałem, który mógłby im przypaść po wygaśnięciu stosunku prawnego, z którego wynika współwłasność łączna określonych rzeczy. Współwłasność majątkowa małżeńska jest jednym z najczęstszych przykładów współwłasności łącznej, która jest zarówno zgodna z prawem [art. 32 KRO], a także umowna 48 KRO] oraz wspólność majątkowa wspólników spółki cywilnej [art. 862 i 863 KC].

Współwłasność łączna jest inna niż współwłasność częściowa. Współwłasność łączna jest zawsze nierozerwalnie powiązana z innym stosunkiem prawnym o charakterze osobistym, bez którego nie może powstać ani istnieć. Współwłasność łączna ustaje, gdy kończy się podstawowy (osobisty) stosunek prawny, taki jak rozwiązanie małżeństwa, rozwiązanie wspólności majątkowej lub rozwiązanie spółki. W tym momencie do majątku obejmującego ją stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. W tym przypadku przepisy KC dotyczące współwłasności In. o. 197-221 KC] mają zastosowanie tylko w przypadkach, gdy przepisy dotyczące stosunku podstawowego, a więc przepisy KRO i KC dotyczące instytucji spółki cywilnej nie stanowią inaczej [art. KRO 40-46 i art. 875 § 2 i 3 KC]

W doktrynie i orzecznictwie współwłasność rzeczy (nieruchomości, ruchomości i gospodarstwa rolne) jest traktowana jako instytucja tymczasowa ze względu na fakt, że nie jest podzielna i że udziały współwłaścicieli określonych w ułamkach są niezależne. Tłumaczyć to można za pomocą m. in. tym, że niepodzielność utrudnia poszczególnym współwłaścicielom zarządzanie rzeczą wspólną, a także czerpanie z niej korzyści naturalnych lub cywilnych. [W. „Prawo obrotu nieruchomościami” Rudnicki, Warszawa 2001 ]

KC reguluje kwestie dotyczące posiadania rzeczy stanowiącej współwłasność, jej zarządzania i pobierania z niej korzyści ze względu na potrzeby życia. Jednak zawiera jednocześnie jasne oświadczenie (art. każdy współwłaściciel może żądać rozwiązania współwłasności (210 KC). W tym zakresie uprawnienia współwłaścicieli mogą być ograniczone tylko w drodze czynności prawnej, zwykle w drodze umowy. Regulamin zawarty w artykule Zgodnie z 210 KC każdy współwłaściciel może żądać zniesienia współwłasności, a także jej czasowego ograniczenia, jeśli istnieją uzasadnione powody do zniesienia współwłasności w drodze sądowej. Powszechnie stosowana droga sądowa nie jest jedyną metodą znoszenia współwłasności.

Przykłady współwłasności nieruchomości można znaleźć w praktyce notarialnej, na przykład w drodze umowy, która jest nieważna zgodnie z art. 158 KC musi mieć formę aktu notarialnego. Odnosi się to również do zniesienia współwłasności gospodarstw rolnych, które są zbiorem rzeczy i praw, a także przedsiębiorstw, jeśli obejmują one nieruchomości. Z zasady wolności zawierania umów wynika możliwość znoszenia współwłasności w drodze umowy, pod warunkiem, że umowy te nie są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego. :58 KC], ale także z zawartym w art. Zasady 198 Kodeksu Konstytucyjnego dotyczące możliwości zarządzania udziałami Wszyscy współwłaściciele, którzy działają wspólnie, mogą doprowadzić do niepodzielności przez zawarcie umowy znoszącej współwłasność – oczywiście w sposób uzgodniony przez wszystkich – w przypadku, gdy współwłaściciel może kontrolować swoją działalność bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Zniesienie współwłasności nieruchomości nie może nastąpić, jeśli nie ma zgody żadnego ze współwłaścicieli.

Jeśli jednak wszyscy są zgodni, nawet wprowadzenie wcześniejszego czasowego ograniczenia dopuszczalności żądania zniesienia współwłasności nie może przeszkodzić w zawarciu umowy znoszącej współwłasność nieruchomości (np. nieruchomości w gospodarstwie rolnym lub przedsiębiorstwie). Zgodnie z art. dopuszczalne jest również znoszenie współwłasności w drodze pozasądowej, zwłaszcza w przypadku umowy zawartej przez wszystkich współwłaścicieli. 211 KC Ustawodawca przewiduje także alternatywy pozasądowe, co wyraźnie pokazuje zwrot: „jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu”. Użycie przez ustawodawcę tego zwrotu byłoby niezrozumiałe, a nawet wręcz zbędne, gdyby nie przewidywał możliwości zniesienia współwłasności winnym w trybie sądowym. Można by rozważyć, czy ustawodawca nie przewidywał tylko trybu administracyjnego oprócz trybu sądowego. Niemniej jednak nie ma żadnych przepisów, które przekazywałyby sprawy o zniesienie współwłasności do postępowania administracyjnego, a także charakter współwłasności jako powszechnej instytucji prawa cywilnego przemawia przeciwko takiemu wnioskowi.

Wójt, burmistrz, prezydent lub minister, który zatwierdza projekt podziału na działki, nie decyduje o własności nieruchomości. Jedynie decyzja orzekająca o przejęciu przez państwo części dzielonej nieruchomości przeznaczonej pod ulicę ma inne skutki. Jeśli projekt podziału nieruchomości stanowiącej własność jednej osoby zostanie zatwierdzony przez organ administracyjny, ta osoba pozostanie właścicielem wszystkich działek do czasu zbycia ich osobom trzecim. W przeciwieństwie do tego, jeśli nieruchomość będąca wspólną własnością kilku osób zostanie podzielona na różne działki, żadne z tych osób nie będzie miało wyłącznego prawa do własności poszczególnych działek. Wspólnicy mogą podpisać umowę znoszącą współwłasność po zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości na działki. W takich przypadkach sąd zwykle nie znosi współwłasności.

Sądowe zniesienie współwłasności nie wymaga wcześniejszego uzyskania decyzji, ponieważ sąd zasięga jedynie opinii. W rzeczywistości współwłaściciele mogą ubiegać się o wydanie decyzji tylko wtedy, gdy dojdą do porozumienia w sprawie podziału nieruchomości na działki, co zniesie współwłasność. Nie tylko prawo do zniesienia współwłasności nieruchomości w drodze umowy, ale również roszczenie sądowe o zniesienie współwłasności nie podlegają przedawnieniu. 220 K.C.]

Czas trwania stosunku prawnego współwłasności nie wpływa na sposób jej zniesienia. Zniesienie współwłasności może nastąpić zarówno w drodze sądowej (w drodze orzeczenia sądowego lub ugody sądowej), jak i w drodze umowy. Zniesienie w drodze umowy daje większe możliwości. W takich przypadkach obowiązujące przepisy dotyczące obrotu nieruchomościami ograniczają wolę współwłaścicieli. Dotyczy to zwłaszcza ograniczeń dotyczących podziału różnych nieruchomości lub rozwiązania współwłasności gospodarstw rolnych. Z reguły zniesienie współwłasności nieruchomości, czyli gospodarstwa rolnego, poprzez podział w naturze jest najkorzystniejsze z punktu widzenia interesów współwłaścicieli. Zgodnie z art. ustawodawca jest również odpowiedzialny za ten rodzaj podziału. Każdy ze współwłaścicieli ma prawo żądać rozdziału rzeczy wspólnej w celu rozwiązania współwłasności, chyba że rozdział taki byłby sprzeczny z przepisami ustawy, ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy lub powodowałby znaczne zmiany lub zmniejszenie wartości rzeczy. Oczywiście powyższe ograniczenie możliwości sądowego zniesienia współwłasności. Niemniej jednak jest to również ważne przy zawieraniu umów o zniesienie współwłasności. Prawdą jest, że notariusz nie ma ani możliwości, ani obowiązku sprawdzenia, czy umowa nie narusza przepisów określonych w art. 211 KC zasad, powinien jednak zwrócić uwagę na treść tego przepisu stronom zawierającym umowę.

Natomiast notariusz powinien odmówić wykonania czynności prawnej, czyli zniesienia współwłasności budynku lub działki znajdującej się pod nim, jeśli z treści oświadczeń stron umowy i dokumentów wynika, że umowa jest nieważna (np. jeśli strony żądają rozwiązania umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokali bez rozwiązania umowy). Możliwe jest zniesienie współwłasności poprzez ustanowienie odrębnej własności nieruchomości. W przypadku ustanowienia odrębnej własności lokali nie dochodzi do pełnego wyeliminowania niepodzielności, ponieważ grunt, na którym został wzniesiony dom, a także grunt związany z jego użytkowaniem, a także części domu i inne urządzenia nie służące wyłącznie do użytku osobistego właścicieli i poszczególnych lokali, pozostają współwłasnością wszystkich właścicieli lokali.

W przypadku rozwiązania współwłasności nieruchomości poprzez utworzenie odrębnej własności lokali nowa współwłasność, w tym grunt pod budynkiem, grunt związany z budynkiem i część domu nie służąca do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali, otrzymuje nowy status prawny. Współwłasność, która wcześniej była tymczasowa, stała się przymusową, gdy powstała odrębna własność lokalna. W związku z tym nie można żądać zniesienia współwłasności takiej nieruchomości, dopóki trwa odrębna własność lokali. Oczywiście możliwość zniesienia współwłasności ogranicza tylko elementy wymienione w art. 3 ust. 1 ustawy, czyli tylko grunty pod domem i grunty związane z korzystaniem z domu. W przypadku, gdyby w skład nieruchomości, w której ustanowiona została odrębna własność lokali, wchodził większy obszar gruntu niż wymagany do użytku domowego, nie byłoby przeszkód w wydzieleniu z niej odrębnej działki gruntu w drodze umowy lub sądu. Chociaż nie ma przeszkód do podziału gruntu, podział budynku według płaszczyzn pionowych jest w zasadzie niedopuszczalny.

Przepisy KC mogą pomóc współwłaścicielom dojść do porozumienia i zawarcia umowy w zakresie oszacowania nieruchomości, ustalania wysokości spłat i dopłat, rozkładania tych należności na raty, płacenia od nich odsetek itp. Pomagają bowiem tym osobom zrozumieć, jakie rozstrzygnięcia mogą się spodziewać w przypadku złożenia wniosku o zniesienie współwłasności w sądzie. W tych sprawach współwłaściciele mają ostateczną decyzję. Jeśli zawarte między nimi porozumienie nie narusza przepisów, notariusz nie może odmówić jego ujęcia w sporządzonej umowie. Jeden lokal lub część nieruchomości może być przydzielona więcej niż jednej osobie w przypadku znoszenia współwłasności nieruchomości poprzez jej podział w naturze lub utworzenie odrębnej własności lokali. Jest to możliwe tylko za zgodą tych osób. W zależności od porozumienia równych lub różnych, rzecz, która im została powierzona, będzie stanowić ich współwłasność w częściach ułamkowych. Takie sytuacje w relacjach rodzinnych nie są wyjątkiem.